Cyswllt: Sally Davies, Maes (01559 395268)

Capel Nonni

Gellir olrhain hanes am addoldy annibynnol ar safle bresennol Capel Nonni mor gynnar ag 1810 ac fe’i gelwid bryd hynny’n Gapel Maesnonni a chyn hynny’n Gapel Maesnone yn ôl y cofnodion cynharaf.

Codwyd yr adeilad presennol yn 1838 a’i adnewyddu’n llwyr yn ystod 1962-63. Yn nyddiaduron Howel Harris (1714-73) ceir sôn am ymweliadau a chyfarfodydd pregethu ym Maesnonni rhwng 1744 a 1762 pan oedd Harries yn ymweld â’r plwyf ac â Maesnonni’n benodol, yng nghwmni Daniel Rowland, y diwygiwr o Langeitho a William Williams, Pantycelyn, y pêr ganiedydd.

Gerllaw Capel Nonni ceir olion Castell Nonni, castell tomen a beili bychan sydd wedi’i godi ger safle hen adeilad eglwysig.

Careg CladduAr dir Maesnonni hefyd y darganfuwyd Carreg Maesnonni sef y maen a’r arysgrif sydd erbyn hyn wedi eu diogeli yn Amgueddfa Caerfyrddin ac a allai fod yn perthyn i’r ddegfed ganrif. Torrwyd yr enw HEUTREN ar y maen, ac er ei bod hi’n anodd dehongli union arwyddocâd yr arysgrif yn ein hoes ni, mae’n sicr yn cynrychioli llais cynnar a grymus iawn yn hanes y plwyf.